Συνταγές Επιστημονικής Συγγραφής

Σπουδαιοφάνεια ή αυτοσαρκασμός; Ο Μάρτιν Ρόμπινς διακηρύσσει ότι προτιμά το δεύτερο. Ο Βρετανός δημοσιογράφος, χρεωμένος με τη στήλη εκλαϊκευμένων επιστημονικών-ιατρικών θεμάτων «The Lay Scientist» στην ηλεκρονική έκδοση του «Guardian», πρόσφατα παρουσίασε, υπό μορφή μεθοδολογικής σάτιρας, τη… συνταγή ρουτίνας με βάση την οποία παρουσιάζονται οι επιστημονικές ανακοινώσεις στα ΜΜΕ. Και από τον ίδιο.

Αλλωστε, δεν είναι πάντα, τουλάχιστον αμέσως, γνωστό, τι ακριβώς υπάρχει πίσω από κάθε θριαμβευτική αναγγελία ομάδας επιστημόνων σε κάποια ειδικευμένη περιοδική επιθεώρηση ή στη διάρκεια ενός συνεδρίου. Από ειλικρινή επιστημονική αφοσίωση, μέχρι ακαδημαϊκή ματαιοδοξία ή έμμεση προώθηση μελλοντικού φαρμακευτικού σκευάσματος πολυεθνικής. Ολα παίζουν. Φυσικά και η ματαιοδοξία του ίδιου του γράφοντος όταν το παίζει επιστήμων.

Πάμε λοιπόν:

«Στην αρχή -γράφει ο Ρόμπινς- θα κάνω ένα μάλλον ευκρινές λογοπαίγνιο για το αντικείμενό μου πριν θέσω ένα άσκοπο ερώτημα στο οποίο δεν προτίθεμαι να απαντήσω: Είναι αυτή μια σημαντική επιστημονική ανακάλυψη;».

Κατόπιν θα παραθέσει το κύριο πεδίο διεκδίκησης στη νεωτερικότητα της ανακάλυψης, με την προσήκουσα χρήση φράσεων σε εισαγωγικά ώστε να δείξει ότι ο ίδιος την καταγράφει αποστασιοποιημένα. Στην ίδια παράγραφο επειδή, λέει, «η παράγραφος πρέπει να είναι πάνω από μία πρόταση», θα επισημάνω ποιες είναι οι κατεστημένες επιστημονικές αντιλήψεις για τις οποίες η συγκεκριμένη ανακάλυψη αποτελεί πρόκληση ανατροπής. Εάν αυτή αφορά μια δυνητική θεραπεία ή λύση σε ένα πρόβλημα, θα περιγράψει πώς δημιουργούνται ελπίδες για μια ομάδα ασθενών ή θυμάτων. Επίσης, θα «επεξεργαστεί» τον επιστημονικό ισχυρισμό, προσθέτοντας «ύπουλες εκφράσεις» του τύπου «οι επιστήμονες λένε». Αυτό το κάνει ώστε «να αφαιρέσω -λέει- απολύτως κάθε ευθύνη για την απόδειξη της πιθανής αλήθειας ή εγκυρότητας των αποτελεσμάτων της έρευνας από οιονδήποτε άλλον πλην εμού, του δημοσιογράφου».

Θα αναφέρει παράλληλα εν συντομία πόσα χρόνια ο επιστήμονας αφιέρωσε ως επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας, ώστε να προσδώσει ισχύ στο γεγονός ότι «πρόκειται για σοβαρή έρευνα, άξια δημοσίευσης από το BBC».

Βάλτε κανέναν υπότιτλο

Εδώ μπαίνει υπότιτλος, δίνοντας την εντύπωση ότι ακολουθεί χρήσιμο πληροφοριακό υλικό.

Στην επόμενη παράγραφο θα επισημάνει πως οτιδήποτε ήταν αυτό που βρισκόταν υπό έρευνα ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά εδώ και κάμποσο διάστημα, παρουσιάζοντας ένα αμυδρό χρονοδιάγραμμα υπό μορφή παροχής χρήσιμων πληροφοριών για τον αναγνώστη.

«Θα το παραγεμίσω με ανούσια δεδομένα σχετικά με το αντικείμενο της έρευνας τα οποία μάζεψα googlάροντας το θέμα και διαβάζοντας το άρθρο της Wikipedia που εμφανίστηκε ως πάνω πάνω link». Τα οποία και θα παρουσιάσει με εκφράσεις όπως «πιστεύεται ότι» ή «επιστημονικοί κύκλοι υποστηρίζουν», ώστε πάλι να αφαιρέσει κάθε εντύπωση προσωπικής εμπλοκής. Θα βάλει επίσης (εντός εισαγωγικών) απόψεις διασημοτήτων, ιστορικών προσώπων, εκκεντρικών ή ομάδας πασχόντων, επειδή, όπως λέει, «οι αρχισυντάκτες μου είναι ιδεολογικά προσκολλημένοι στην άποψη ότι όλα τα ειδησεογραφικά ρεπορτάζ χρειάζεται να έχουν «ανθρώπινο ενδιαφέρον» και εγώ δεν είμαι πεπεισμένος ότι οι επιστήμονες είναι αρκούντως ενδιαφέροντες».

Και μια φωτογραφία

Ε, πρέπει να μπει κάπου και μία, όσο πιο σχετική, φωτογραφία…

Παρακάτω, θα παραθέσει (όπως οφείλει) και την αντίθετη άποψη. «Θα εξηγήσω ότι ενώ κάποιοι επιστήμονες πιστεύουν ότι ένα πράγμα είναι αλήθεια, άλλοι άνθρωποι πιστεύουν ότι άλλο πράγμα είναι η αλήθεια». Θα επικαλεστεί το όνομα άλλου επιστήμονα στον ίδιο τομέα «αφού τον βρήκα ψάχνοντας στο Google» για να ασκήσει (ο δεύτερος επιστήμονας) κριτική. Εάν το θέμα είναι πολιτικά ευαίσθητο, θα συμπεριλάβει απόψεις από κάποιο περιθωριακό γκρουπούσκουλο ενδιαφερομένων. Ακόμα και αν δεν κατανοούν εμφανώς το θέμα, θα βοηθήσει να δοθεί η εντύπωση ότι υπάρχει γνήσια «δημόσια αντιπαράθεση».

Ενδεχομένως, θα γράψει και άλλα σχόλια από τον συντάκτη της επιστημονικής έρευνας αναδιατάσσοντας τις εκπεφρασμένες παραπάνω απόψεις του, με χρήση συνωνύμων. Δεν θα αναφέρονται αυτά στις επικρίσεις συναδέλφων του, αφού άλλωστε «είχα τον χρόνο να τους στείλω μόνο ένα γύρο e-mail», παραδέχεται ο Μάρτιν Ρόμπινς.

Και η επόμενη παράγραφος… Δεν υπάρχει. «Περιείχε χρήσιμα στοιχεία και πληροφορίες, αλλά αφαιρέθηκε από τον βοηθό-αρχισυντάκτη για να μείνει το άρθρο μέσα σε ένα αυθαιρέτως καθορισμένο όριο λέξεων, σε περίπτωση που το Διαδίκτυο ξεμείνει από χώρο…», εξακολουθεί τον αυτοσαρκασμό.

Επιτέλους, τέλος. Φτάνει στην τελευταία παράγραφο του κειμένου του. Εδώ θα ξεκαθαρίσει πως «ξέρετε ένα μέρος της έρευνας παραμένει αμφίσημο, συνεπώς η έρευνα θα συνεχιστεί…».

Θα παραθέσει δε τα σχετικά links.

(από την εφημερίδα Ελευθεροτυπία/Guardian)

Advertisements

~ από jammamon στο Οκτώβριος 5, 2010.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

 
Αρέσει σε %d bloggers: